Paciorkowcowe zapalenie gardła: test, ocena i e-recepta online

Paciorkowiec czy zwykła infekcja wirusowa?

Większość zapaleń gardła u dorosłych to infekcje wirusowe, które mijają samoistnie i nie wymagają antybiotyku. Za paciorkowcem (Streptococcus z grupy A) przemawia zestaw objawów, który lekarze porządkują według skali Centora w modyfikacji McIsaaca.

Im więcej punktów, tym większe prawdopodobieństwo zakażenia bakteryjnego. Sam wynik skali nie stawia rozpoznania, ale pomaga zdecydować, czy w ogóle rozważać antybiotyk i czy potrzebny jest wymaz.

- Gorączka powyżej 38 stopni

- Naloty lub wysięk na migdałkach

- Powiększone, bolesne węzły chłonne szyi

- Brak kaszlu

- Wiek (u dzieci punktacja jest wyższa)

Co lekarz ocenia podczas teleporady

W trakcie konsultacji online lekarz pyta o czas trwania objawów, wysokość gorączki, obecność kaszlu i kataru oraz przebieg poprzednich infekcji gardła. Prosi też o opisanie wyglądu gardła i migdałków, a jeśli masz zdjęcie, można je dołączyć.

Teleporada ma ograniczenia. Lekarz nie obejrzy gardła tak dokładnie jak w gabinecie i nie wykona wymazu. Dlatego przy niejasnym obrazie może skierować na szybki test antygenowy w kierunku paciorkowca lub na wizytę stacjonarną, zamiast wystawiać antybiotyk w ciemno.

Leki: co na receptę, a co bez

Objawy paciorkowcowego zapalenia gardła leczy się doraźnie preparatami dostępnymi bez recepty, niezależnie od tego, czy potrzebny okaże się antybiotyk. To leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe (paracetamol, ibuprofen) oraz pastylki i spraye do gardła.

Jeśli lekarz uzna zakażenie bakteryjne za prawdopodobne, lekiem pierwszego wyboru jest zwykle penicylina fenoksymetylowa. Przy alergii na penicyliny stosuje się inne grupy, na przykład makrolidy. To leki wydawane wyłącznie na receptę i tylko lekarz decyduje o ich zasadności oraz dawkowaniu.

- OTC: paracetamol, ibuprofen, pastylki i spraye łagodzące ból gardła

- Rp: penicylina fenoksymetylowa (lek pierwszego wyboru)

- Rp przy alergii: makrolid dobrany przez lekarza

- Antybiotyku nie stosuje się profilaktycznie ani na żądanie

Dlaczego nie warto brać antybiotyku na wszelki wypadek

Antybiotyk skraca objawy paciorkowca tylko nieznacznie, a jego głównym celem jest zmniejszenie ryzyka rzadkich powikłań, takich jak gorączka reumatyczna czy ropień okołomigdałkowy. Przy infekcji wirusowej nie przynosi żadnej korzyści, a naraża na działania niepożądane i napędza antybiotykooporność.

Z tego powodu rozsądniejsze bywa potwierdzenie zakażenia testem niż leczenie na oślep. Lekarz zważy objawy i podejmie decyzję, kierując się bezpieczeństwem, a nie samą presją czasu.

Kiedy potrzebna jest pilna wizyta stacjonarna

Część sytuacji wymaga oceny na miejscu lub kontaktu z pogotowiem, bo mogą oznaczać powikłanie albo inną, poważniejszą przyczynę.

- Trudność w otwieraniu ust, ślinienie się, jednostronny bardzo silny ból (podejrzenie ropnia okołomigdałkowego)

- Duszność, obrzęk szyi lub zmiana głosu

- Sztywność karku, silny ból głowy, wysypka

- Objawy utrzymujące się mimo antybiotyku po 48-72 godzinach lub gwałtowne pogorszenie

Częste pytania

Zobacz też

• Antybiotyk a leczenie objawowe infekcji - kiedy co ma sens?
• Amoksycylina a azytromycyna - czym się różnią te antybiotyki?
• Wirusowe a bakteryjne zapalenie gardła - jak je odróżnić?